Najczęstsze przyczyny wypadania włosów i jakie badania zrobić

Wypadanie włosów przyczyny ma różne, a od ich rozpoznania zależy, czy problem ustąpi samoistnie, czy wymaga leczenia. Jedna osoba zauważy przerzedzenie po ciężkiej chorobie, inna po zmianie diety, jeszcze inna dopiero wtedy, gdy kitka robi się wyraźnie cieńsza. Poniżej opisujemy, co najczęściej za tym stoi, które badania mają sens i kiedy nie zwlekać z wizytą u specjalisty.

Ile włosów dziennie to norma, a kiedy wypadanie włosów jest problemem?

Za fizjologiczną normę przyjmuje się utratę około 50-100 włosów dziennie. Włosy rosną cyklicznie: długo trwa faza wzrostu (anagen), potem krótka faza przejściowa, a na końcu faza spoczynku (telogen), po której włos wypada. Zwykle większość włosów jest w fazie wzrostu, a w spoczynku niewielki odsetek, więc ubytki są niezauważalne.

Niepokój powinno budzić kilka sytuacji:

• Utrata wyraźnie przekracza zwykłe ilości i utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni.
• Na poduszce, w odpływie prysznica i na szczotce widać znacznie więcej włosów niż dotąd.
• Skóra głowy zaczyna prześwitywać, szczególnie na szczycie głowy lub w linii przedziałka.
• Pojawiają się okrągłe, gładkie ogniska bez włosów.
• Wypadaniu towarzyszy świąd, łuszczenie, ból lub zaczerwienienie skóry.

Nie wszystkie sytuacje oznaczają chorobę. Wypadanie bywa sezonowe, nasila się też po zmianie fryzury na ciasną albo po agresywnych zabiegach. Jeśli jednak objawy trwają tygodniami, samodzielne zgadywanie, co na wypadanie włosów zadziała, zwykle traci czas. Lepiej ustalić przyczynę.

Łysienie telogenowe: jak stres, choroba i dieta redukcyjna wywołują wypadanie włosów?

Łysienie telogenowe to najczęstsza przyczyna nagłego, rozlanego wypadania włosów. Silny bodziec powoduje, że duża część mieszków przechodzi przedwcześnie w fazę spoczynku. Włosy nie wypadają od razu, tylko zwykle po 2-3 miesiącach od zdarzenia, dlatego trudno połączyć skutek z przyczyną.

Co może uruchomić łysienie telogenowe?

Typowe wyzwalacze to wysoka gorączka i ciężka infekcja, operacja, poród, długotrwały stres, gwałtowne odchudzanie oraz niektóre leki. Duże znaczenie ma też przebyta choroba wirusowa. Jeśli kilka tygodni wcześniej organizm przeszedł poważne obciążenie, a teraz włosy wypadają garściami, to dość charakterystyczny obraz.

Czytaj dalejDieta na włosy od środka: co warto wiedzieć

Dieta redukcyjna działa podobnie. Duży deficyt kalorii, mało białka i niedobór żelaza czy cynku sprawiają, że organizm ogranicza „kosztowne” procesy, a wzrost włosa do nich należy.

Czy łysienie telogenowe mija samo?

Jeśli czynnik wyzwalający ustąpił i nie ma współistniejących niedoborów, włosy zwykle stopniowo wracają do normalnej gęstości w ciągu kilku miesięcy. Bywa jednak, że wypadanie przechodzi w przewlekłe, szczególnie gdy w tle jest niedokrwistość, choroba tarczycy lub ciągłe niedożywienie. Wtedy samo czekanie nie wystarczy i potrzebna jest diagnostyka.

Niedobory i tarczyca: czy żelazo, ferrytyna, witamina D i hormony wpływają na włosy?

Mieszki włosowe mają bardzo aktywny metabolizm, więc szybko reagują na braki w organizmie i zaburzenia hormonalne. Dlatego wśród przyczyn wypadania włosów niedobory i choroby tarczycy pojawiają się najczęściej. Warto rozdzielić te dwa tematy, bo różnią się objawami towarzyszącymi i sposobem diagnostyki.

Żelazo, ferrytyna i witamina D: jak ich niedobory wpływają na włosy?

Żelazo i ferrytyna (białko magazynujące żelazo) bywają obniżone u kobiet z obfitymi miesiączkami, na dietach eliminacyjnych i po porodzie. Ważne: ferrytyna może być niska, mimo że morfologia krwi wygląda poprawnie, bo anemia rozwija się dopiero po wyczerpaniu zapasów. Włosy, jako tkanka „niezbędna w drugiej kolejności”, reagują na ten stan wcześniej niż wyniki podstawowych badań.

Niedobór witaminy D również jest często wiązany z zaburzeniami wzrostu włosów, a w Polsce jest powszechny, zwłaszcza poza sezonem letnim. Podobnie wygląda sprawa cynku czy witaminy B12, której brakuje częściej u osób na diecie roślinnej. Same objawy ze strony włosów nie pozwalają odgadnąć, czego dokładnie brakuje, dlatego potrzebne są oznaczenia laboratoryjne.

Jak tarczyca wpływa na włosy i jaka witamina na wypadanie włosów ma sens?

Tarczyca reguluje tempo przemiany materii, a włosy wyraźnie na to reagują. Niedoczynność tarczycy daje suche, łamliwe, przerzedzone włosy, zwykle razem z uczuciem zimna, spowolnieniem i przyrostem masy ciała. Nadczynność również może prowadzić do cienkich, szybko wypadających włosów, a towarzyszą jej zwykle kołatania serca, drażliwość i utrata wagi. Wyniki TSH i fT4 pokazują, czy hormony pracują prawidłowo.

Częste pytanie dotyczy tego, jaka witamina na wypadanie włosów będzie najlepsza. Odpowiedź brzmi: ta, której faktycznie brakuje, a to wiadomo dopiero po badaniach. Suplementowanie żelaza na ślepo bywa niepotrzebne, a przy nadmiarze nawet szkodliwe. Suplementy mają sens, gdy niedobór jest potwierdzony, a dawkę ustala lekarz.

Łysienie androgenowe i plackowate: kiedy wypadanie włosów ma inne tło?

Nie każde przerzedzenie wynika z niedoborów czy stresu. Dwa inne typy mają zupełnie inny mechanizm i inne leczenie.

Łysienie androgenowe jest uwarunkowane genetycznie i zależy od wrażliwości mieszków na androgeny. U mężczyzn zaczyna się zwykle od zakoli i czubka głowy. U kobiet częściej objawia się poszerzeniem przedziałka i przerzedzeniem na szczycie głowy, przy zachowanej linii czoła. Mieszki stopniowo miniaturyzują się, a włosy stają się cieńsze i krótsze. U kobiet może towarzyszyć mu nadmierne owłosienie, trądzik lub zaburzenia cyklu, co sugeruje potrzebę oceny hormonalnej, np. w kierunku zespołu policystycznych jajników.

Łysienie plackowate to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Objawia się nagłymi, okrągłymi, gładkimi ogniskami pozbawionymi włosów, zwykle bez stanu zapalnego i bólu. Przebieg jest nieprzewidywalny: u części osób włosy odrastają, u innych zmiany nawracają. Leczenie prowadzi dermatolog.

Różnice między obiema formami najłatwiej zestawić w tabeli:

Odróżnienie tych form od łysienia telogenowego nie jest proste na oko. Pomaga trichoskopia, czyli badanie skóry głowy i włosów pod powiększeniem. Pozwala ocenić grubość włosów, stan ujść mieszków i charakterystyczne cechy poszczególnych typów łysienia. Im wcześniej rozpozna się łysienie androgenowe, tym większa szansa na spowolnienie jego postępu, bo utraconych mieszków nie da się w pełni odtworzyć.

Jakie badania zrobić przy nadmiernym wypadaniu włosów?

Zestaw dobiera się do objawów, ale istnieje podstawowy panel, od którego zwykle zaczyna się diagnostykę. Poniższa tabela porządkuje go orientacyjnie.

Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami, więc wynik zawsze interpretuje się według norm podanych na wydruku, a najlepiej razem z lekarzem. Wynik „w normie” nie zawsze oznacza brak problemu: ferrytyna na dolnej granicy może już wystarczyć, by włosy wypadały nasilenie.

Do dermatologa lub trychologa warto zgłosić się, gdy wypadanie trwa dłużej niż 2-3 miesiące, pojawiają się ogniska łysienia, skóra głowy boli lub swędzi, albo utracie włosów towarzyszą inne objawy ogólne. Leczenie zależy od przyczyny: uzupełnienie niedoborów, wyrównanie tarczycy, terapia hormonalna lub miejscowa. Żaden szampon ani suplement nie zastąpi rozpoznania, a przy wynikach odbiegających od normy decyzje o leczeniu należą do lekarza.